Hoe u een valse mail over uw pensioendossier herkent

Elke keer dat er in het nieuws iets over pensioenen verandert, volgt er een golf valse e-mails en sms’en. Dat is geen toeval. Oplichters weten dat mensen op zo’n moment een bericht van een pensioendienst verwachten, en dat onzekerheid over nieuwe regels de drempel verlaagt om op een link te klikken.

De berichten zelf zijn de voorbije jaren beduidend beter geworden. Slecht Nederlands en rare lettertypes zijn niet langer betrouwbare signalen. Wat wel betrouwbaar blijft, is de structuur van zo’n bericht. Die is bij bijna alle valse berichten dezelfde.

Waarom juist nu

De goedgekeurde pensioenhervorming levert oplichters twee dingen die ze goed kunnen gebruiken: een onderwerp dat veel mensen aanbelangt, en echte onzekerheid over wat het voor iemand persoonlijk betekent.

Daar komt bij dat de Federale Pensioendienst zelf heeft aangegeven dat bepaalde simulaties op mypension.be tijdelijk worden aangepast. Een bericht dat beweert dat ‘uw gegevens opnieuw bevestigd moeten worden’ klinkt in die context net iets geloofwaardiger dan anders. Dat is precies waarom het nu wordt gebruikt.

De vijf kenmerken

1. Er wordt om gegevens gevraagd die een dienst al heeft

Dit is het sterkste signaal. De pensioendiensten beschikken al over uw rijksregisternummer, uw loopbaangegevens en uw rekeningnummer. Ze hebben geen reden om die per e-mail opnieuw te vragen. Een bericht dat daarom vraagt, is daarmee al verdacht – hoe echt het er verder ook uitziet.

2. Er staat tijdsdruk op

‘Binnen 48 uur’, ‘anders vervalt uw recht’, ‘laatste herinnering’. Tijdsdruk is geen administratieve stijl maar een techniek: ze is bedoeld om u te laten handelen voor u nadenkt. Officiële diensten werken met termijnen van weken en sturen aanmaningen per brief.

3. Er wordt een bedrag of een terugbetaling beloofd

Berichten over een ‘nabetaling’, een ‘herberekening in uw voordeel’ of een ‘pensioenbonus die klaarstaat’ zijn vrijwel altijd vals. Een echte herberekening wordt gewoon uitgevoerd en gestort; daar hoeft u niets voor te bevestigen.

4. De link gaat niet naar een officiëel adres

Officiële Belgische overheidswebsites eindigen op .fgov.be of .belgium.be, en het pensioenportaal is mypension.be. Beweeg met uw muis over een link zonder te klikken: onderaan het scherm verschijnt het werkelijke adres. Op een telefoon houdt u de link ingedrukt tot het adres zichtbaar wordt.

Let op adressen die er bijna juist uitzien: een extra woord, een koppelteken, een andere eindiging.

5. De aanspreking is algemeen

‘Geachte begunstigde’, ‘Beste klant’. Een dienst die uw dossier beheert, kent uw naam. Een algemene aanspreking wijst op een bericht dat naar duizenden adressen tegelijk is verstuurd. Omgekeerd geldt dat niet: uw naam in een bericht bewijst niets, want namen zijn vaak op te zoeken.

Eén kenmerk volstaat

U hoeft niet alle vijf de kenmerken te vinden. Eén ervan is genoeg om het bericht te laten staan en zelf rechtstreeks naar de officiële website te gaan. Dat kost u een minuut en u verliest er niets mee, ook niet als het bericht echt was.

Hoe een echt bericht eruitziet

Berichten over uw pensioendossier verlopen in België hoofdzakelijk via de post of via uw eBox, de beveiligde digitale brievenbus van de overheid. Een e-mail van een pensioendienst zal u doorgaans vragen om zelf in te loggen op het officiële portaal – niet om gegevens in te vullen in de mail of op een gelinkte pagina.

Aanmelden gebeurt daarbij altijd met itsme of met uw elektronische identiteitskaart en kaartlezer. Wordt u gevraagd om een wachtwoord in te typen op een gewone webpagina, dan klopt er iets niet.

De afzender controleren

Een afzendernaam zegt niets; die kan vrij worden ingevuld. Wat telt, is het adres achter die naam. Klap in uw mailprogramma de details van de afzender open en bekijk het volledige e-mailadres.

Let ook hier op het deel ná het apenstaartje. ‘[email protected]’ is geen overheidsadres, hoe overtuigend de naam ervoor ook is.

Wat als u toch geklikt hebt?

1. Alleen geklikt, niets ingevuld? Sluit de pagina. Het risico is beperkt.
2. Gegevens ingevuld? Verander meteen het wachtwoord van de betrokken dienst en van elke andere dienst waar u hetzelfde wachtwoord gebruikte.
3. Bankgegevens ingevuld? Bel onmiddellijk uw bank en laat uw kaart blokkeren. Card Stop is bereikbaar op 078 170 170.
4. Geld overgemaakt? Verwittig uw bank en doe aangifte bij de politie. Hoe sneller, hoe meer kans dat er nog iets tegen te houden is.
5. Twijfelt u over uw dossier? Neem rechtstreeks contact op met de Federale Pensioendienst via de gegevens op hun eigen website.

Waar u verdachte berichten meldt

Verdachte e-mails kunt u doorsturen naar [email protected]. Verdachte sms’en stuurt u door naar 8123. Beide zijn gratis en u krijgt geen antwoord – de meldingen worden gebruikt om valse websites sneller te laten blokkeren.

Op safeonweb.be, de site van het Centrum voor Cybersecurity België, staan de actuele waarschuwingen. Het is de moeite waard daar eens te kijken als u twijfelt over een bericht dat u net kreeg.

Twee gewoontes die het grootste deel oplossen

Ga altijd zelf naar de website. Typ mypension.be in uw browser of gebruik een bladwijzer die u zelf hebt aangemaakt. Klik nooit op een link in een bericht over uw dossier, ook niet als het er echt uitziet. Staat er iets te doen, dan ziet u het na het inloggen.

Bel bij twijfel. De Federale Pensioendienst heeft een telefoonnummer op zijn eigen website. Neem dat nummer van de site, niet uit de e-mail. Een echte dienst vindt het nooit vreemd dat u even nabelt.

De kern

Valse berichten over pensioenen werken niet omdat ze geraffineerd zijn, maar omdat ze op het juiste moment komen. Wie de vijf kenmerken kent en zich aanwent om altijd zelf naar de officiële site te gaan, haalt het grootste deel van het risico weg. En wie zijn dossier geregeld zelf nakijkt, is sowieso minder vatbaar voor een bericht dat beweert dat er iets mis is.