Waarom uw groepsverzekering anders belast wordt dan u verwacht

Veel werknemers bouwen naast hun wettelijk pensioen nog een tweede pot op: een groepsverzekering of een pensioenfonds via de werkgever. Dat is de zogenoemde tweede pijler. Op het moment dat die wordt uitbetaald, gaat het vaak om een aanzienlijk bedrag ineens.

En precies daar ontstaat de verwarring. Mensen rekenen met het bedrag dat op hun jaarlijkse overzicht staat, terwijl dat een brutobedrag is waarop nog verschillende heffingen volgen. Het verschil kan in de duizenden euro’s lopen.

Wat de tweede pijler precies is

De tweede pijler is het aanvullend pensioen dat via uw beroepsactiviteit wordt opgebouwd. Voor werknemers gebeurt dat meestal via een groepsverzekering of een pensioenfonds dat de werkgever heeft opgezet; zelfstandigen kennen vergelijkbare formules.

Uw opgebouwde reserves staan jaarlijks op uw pensioenfiche en zijn ook te raadplegen op mypension.be, onder de rubriek over het aanvullend pensioen. Dat is het meest volledige overzicht, zeker als u bij meerdere werkgevers reserves hebt opgebouwd.

Waarom het apart wordt belast

Uw wettelijk pensioen is een maandelijks vervangingsinkomen en wordt als zodanig belast, met de belastingvermindering voor pensioenen die daarbij hoort.

Een kapitaal uit de tweede pijler is iets anders: het is een eenmalige uitkering. Zou dat bedrag gewoon bij uw jaarinkomen worden opgeteld, dan zou het grootste deel ervan in de hoogste belastingschijf terechtkomen. Daarom geldt er een afzonderlijke eindbelasting met een eigen tarief.

Welk tarief van toepassing is

Het tarief hangt af van de omstandigheden waarin het kapitaal wordt uitbetaald. De twee tarieven die in de praktijk het vaakst voorkomen:

Het verschil tussen die twee tarieven is geen detail. Op een kapitaal van 80.000 euro gaat het om 5.200 euro. En de voorwaarde die het verschil maakt – actief blijven tot de wettelijke pensioenleeftijd – is precies het soort voorwaarde dat raakt aan de beslissing om vervroegd te stoppen of niet.

Laat uw tarief bevestigen voordat u een datum kiest

De precieze voorwaarden hangen af van uw contract, uw loopbaan en de datum van uitbetaling. Vraag uw verzekeraar of pensioeninstelling om een schriftelijke simulatie vóór u uw pensioendatum vastlegt, en niet erna.

De sociale inhoudingen die erbij komen

Naast de eindbelasting gelden op een pensioenkapitaal ook sociale inhoudingen:

• de ZIV-bijdrage van 3,55%, dezelfde bijdrage die op uw maandelijkse pensioen wordt toegepast;
• een solidariteitsbijdrage, die afhangt van de grootte van het kapitaal.

Die twee komen bovenop de eindbelasting, niet in de plaats ervan. Wie alleen met het belastingtarief rekent, komt dus nog enkele procenten te hoog uit.

Een rekenvoorbeeld

Dit voorbeeld is illustratief. De bedragen zijn verzonnen om de structuur te tonen; uw eigen tarieven en inhoudingen hangen af van uw contract en uw situatie.

Zou in hetzelfde voorbeeld het tarief van 16,5% gelden, dan komt de eindbelasting op 13.200 euro en blijft er ongeveer 62.360 euro over. Hetzelfde kapitaal, ruim vijfduizend euro verschil, enkel door het moment van opname.

Reserves bij meerdere werkgevers

Wie in zijn loopbaan bij verschillende werkgevers heeft gewerkt, heeft vaak bij elk van hen een stukje aanvullend pensioen opgebouwd. Die reserves blijven bestaan, ook als u er jaren geleden vertrokken bent. Ze worden niet automatisch samengevoegd.

Dat heeft twee praktische gevolgen. Ten eerste moet u ze ook alleén terugvinden: een contract bij een werkgever waar u in 1994 drie jaar werkte, komt zelden uit zichzelf bovendrijven. Het overzicht op mypension.be onder de rubriek aanvullend pensioen is daarvoor het beste vertrekpunt, omdat het de aangiftes van alle aangesloten instellingen samenbrengt.

Ten tweede kunnen de contracten onderling verschillen. Het ene is een klassieke groepsverzekering met een gewaarborgd rendement, het andere een formule waarbij het resultaat van de beleggingen doorweegt. Ook de voorwaarden voor uitbetaling kunnen per contract afwijken. Behandel ze dus apart en vraag per instelling een eigen simulatie op – niet één globale schatting.

Een bijkomend aandachtspunt: kleine, oude reserves worden soms vergeten omdat het bedrag op zichzelf bescheiden lijkt. Opgeteld bij de andere kunnen ze echter wel de schijf voor de solidariteitsbijdrage beïnvloeden, omdat daarvoor naar het geheel wordt gekeken.

Kapitaal of rente?

Sommige contracten laten toe het aanvullend pensioen als maandelijkse rente op te nemen in plaats van als kapitaal ineens. Dat verandert de fiscale behandeling: een rente wordt als periodiek inkomen belast en volgt dus een ander regime dan een eenmalig kapitaal.

Welke van de twee gunstiger uitvalt, hangt af van uw totale inkomen, uw leeftijd en uw plannen met het geld. Er is geen algemeen antwoord, en dit artikel geeft er geen. Laat beide scenario’s doorrekenen door uw pensioeninstelling voordat u kiest.

Wat u concreet kunt nagaan

1. Zoek op mypension.be op hoeveel reserves u in de tweede pijler hebt, en bij welke instellingen.
2. Vraag per contract welk tarief van toepassing zou zijn bij uitbetaling op uw geplande datum.
3. Vraag ook wat het tarief zou zijn bij een latere datum. Zet beide naast elkaar.
4. Houd rekening met de sociale inhoudingen bovenop de eindbelasting.
5. Combineer die uitkomst met uw beslissing over het wettelijk pensioen – de twee data hangen samen.

De kern

Het bedrag op uw pensioenfiche is niet het bedrag dat u ontvangt. Tussen de twee zitten een eindbelasting die van het moment van opname afhangt en twee sociale inhoudingen. Omdat dat moment vaak samenvalt met de beslissing over uw wettelijk pensioen, is het verstandig beide vragen tegelijk te bekijken in plaats van na elkaar.